Pretparken, dierentuinen en musea hoeven niet altijd eerst in nieuwe infrastructuur te investeren om bezoekers duurzamer te laten reizen. Een handreiking uit het programma Duurzame reis dagattracties laat zien dat veel winst al kan zitten in communicatie: zet fiets en openbaar vervoer eerder in beeld, geef concrete route-informatie, wijs op kortingsmogelijkheden en kies vooraf welke bezoekersgroep je wilt beïnvloeden.
Jaarlijks reizen miljoenen bezoekers naar grote dagattracties. Voor veel locaties is de auto nog dominant, zeker wanneer een attractie buiten stedelijk gebied ligt of de laatste kilometers met het openbaar vervoer lastig zijn.
In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werken Platform31, AT Osborne, VINU en Bureau BUITEN aan oplossingen voor duurzamer reisgedrag naar dagattracties. Een praktische handreiking richt zich specifiek op communicatie en bevat maatregelen waarvoor geen grote fysieke aanpassing nodig is.
Dat maakt de aanpak ook interessant voor kleinere attracties die niet direct budget hebben voor een mobiliteitshub, nieuwe busverbinding of groot laadplein.
Kies eerst welk gedrag je wilt veranderen
De eerste stap is niet: zet meer informatie over openbaar vervoer op de website. De handreiking adviseert eerst te bepalen welke groep je wilt aanspreken en wat je als succes beschouwt.
Een concreet voorbeeld is een abonnementhouder die binnen tien kilometer van de attractie woont en nu standaard met de auto komt. Voor die groep kan de fiets een realistisch alternatief zijn. Voor een gezin dat honderd kilometer verderop woont, is dezelfde boodschap veel minder relevant.
Door bezoekersgroepen te onderscheiden voorkom je dat duurzame mobiliteitscommunicatie algemeen en vrijblijvend blijft.
Zet fiets en openbaar vervoer vóór de auto
Een van de eenvoudigste ingrepen zit op de bereikbaarheidspagina.
Uit gedragsonderzoek waarop de handreiking zich baseert, volgt dat de volgorde waarin reisopties worden gepresenteerd invloed kan hebben op de keuze. Wanneer eerst de route per auto en parkeerinformatie worden getoond, wordt die optie automatisch het meest vanzelfsprekend. Dagattracties kunnen daarom beginnen met fiets en openbaar vervoer, gevolgd door de auto.
Dat klinkt klein, maar het vraagt wel om een andere manier van denken: bereikbaarheid is niet alleen praktische service, maar ook een onderdeel van bezoekerssturing.
Maak het OV-verhaal concreet
Alleen schrijven dat een attractie ‘goed bereikbaar is met het openbaar vervoer’ is meestal niet voldoende.
Bezoekers moeten volgens de handreiking stap voor stap kunnen zien hoe de reis werkt: welke trein of bus, welke halte, hoe vaak die rijdt en hoe de looproute van halte naar ingang verloopt. Ook informatie over P+R, OV-fietsen en de actuele beschikbaarheid daarvan kan helpen.
De handreiking noemt daarnaast de mogelijkheid om de gratis reisplannerwidget van 9292 op de eigen website te plaatsen. Daarmee kan een bezoeker direct vanaf de attractiepagina de reis plannen.
Benoem kortingen, maar controleer actuele voorwaarden
De prijsperceptie van openbaar vervoer is een belangrijke drempel, vooral voor gezinnen en groepen. Daarom adviseert de handreiking om relevante kortingsproducten actief onder de aandacht te brengen. Denk aan kindertarieven, groepsproducten, dalurenkorting en regionale acties van busvervoerders.
De concrete tarieven in de handreiking kunnen veranderen. Voor ondernemers is de praktische les dus niet om oude bedragen over te nemen, maar om op de bereikbaarheidspagina actuele kortingsmogelijkheden te koppelen en die periodiek te controleren. Een verlopen kortingsactie op de website werkt juist averechts.
Laat zien wat je voor fietsers geregeld hebt
Voor bezoekers die relatief dichtbij wonen, kan de fiets een van de meest kansrijke alternatieven zijn.
Communiceer daarom niet alleen dat fietsen mogelijk is, maar ook wat de bezoeker bij aankomst aantreft. Denk aan de ligging van de fietsenstalling, sociale veiligheid, overdekte plaatsen en laadmogelijkheden voor elektrische fietsen.
De handreiking noemt dat bij veel attracties een flink deel van de bezoekers minder dan tien kilometer reist. Juist voor die groep kan heldere informatie een verschil maken.
Beloon gewenst gedrag
Duurzame mobiliteit hoeft niet alleen een morele boodschap te zijn. Een attractie kan groen reisgedrag ook koppelen aan een kleine beloning, bijvoorbeeld een koffie, voordeel of andere extra. Daarmee wordt de keuze zichtbaar en tastbaar.
Belangrijk is wel dat zo’n actie uitvoerbaar blijft voor de operatie. Controle aan de entree moet eenvoudig zijn en de beloning moet niet meer administratieve kosten opleveren dan zij aan effect kan creëren.
Gebruik werkzaamheden als veranderingsmoment
Een tijdelijke wegafsluiting, parkeerbeperking of verbouwing wordt meestal gezien als communicatieprobleem.
De handreiking draait dat om: juist wanneer de normale route verandert, moeten bezoekers opnieuw nadenken over hun reis. Dat kan een geschikt moment zijn om alternatieven zoals fiets, openbaar vervoer of P+R nadrukkelijker aan te bieden. Wie alleen meldt dat de auto-omleiding drie kilometer langer is, mist die kans.
Meet eerst voordat je grote mobiliteitsplannen maakt
De Community of Practice rond emissieloze mobiliteit voegt nog een belangrijke stap toe: zorg dat je weet hoe bezoekers nu reizen.
Dat kan relatief eenvoudig beginnen met postcodes bij boekingen, een korte vraag in een bezoekersenquête of steekproefsgewijze interviews bij de uitgang.
Met die informatie kan een attractie beter bepalen waar de grootste kans ligt. Een locatie met veel bezoekers uit de directe regio heeft een ander mobiliteitsvraagstuk dan een museum met veel internationale bezoekers. Meten maakt het bovendien mogelijk om later te beoordelen of een interventie echt effect heeft gehad.
Last mile vraagt samenwerking
Niet ieder probleem kan een attractie zelf oplossen.
Vooral de laatste kilometers tussen station en bestemming vragen vaak samenwerking met vervoerders, gemeente, provincie en destinatieorganisaties. Uit de werksessies van de Community of Practice komt naar voren dat succesvolle projecten juist meerdere schakels tegelijk aan tafel hebben.
Voor een ondernemer betekent dat: begin niet direct met een oplossing, maar breng eerst in kaart welke partij over welk deel van de reis beslist. Een betere busverbinding, een halte, veilige fietsroute of P+R is zelden alleen een marketingvraagstuk.
Begin met de onderdelen die morgen aangepast kunnen worden
De praktische kracht van de handreiking is dat een attractie niet hoeft te wachten op een groot mobiliteitsproject.
Controleer de bereikbaarheidspagina, verander de volgorde van reisopties, voeg concrete OV-informatie toe, actualiseer kortingslinks en benoem fietsvoorzieningen. Daarna kan met bezoekersdata worden bepaald waar verdere investeringen of samenwerkingen het meeste effect hebben.
Zo wordt duurzame mobiliteit stap voor stap onderdeel van de klantreis, in plaats van een los duurzaamheidsproject naast de exploitatie.
Meer informatie
Bron: Handreiking Communicatie Duurzame Reis Dagattracties en terugkoppeling Community of Practice Emissieloze mobiliteit, aangeleverd via Platform31 op 6 oktober 2026. Meer over het programma via Platform31. Beeld: Fons Heijnsbroek via Unsplash.