Op 24 april 2026 kondigde het kabinet nieuwe maatregelen aan rond probleemwolven. Wolven die mensen aanvallen mogen sneller worden afgeschoten, staatssecretaris Erkens noemde daarbij expliciet het kindje dat vorig jaar “de struiken in werd getrokken”. Dat incident speelde zich af bij De Pyramide van Austerlitz op de Utrechtse Heuvelrug, op 30 juli 2025. Een gebied dat sindsdien een zeldzame test ondergaat: hoe lang duurt het voordat bezoekers terugkeren als ze eenmaal zijn weggebleven, en welk publiek komt dan eigenlijk terug?
Op basis van passantenmetingen uitgevoerd door Resono op verschillende meetlocaties op de Utrechtse Heuvelrug zijn de eerste antwoorden inmiddels zichtbaar. In april 2026 worden de paden weer intensief gebruikt en is het totaalbezoek nagenoeg terug op het niveau van voor de wolfperiode. Maar wie de data onder de oppervlakte bekijkt, ziet dat er iemand ontbreekt.
De tijdlijn van maatregelen en instorting
Het signaal aan bezoekers was al vertrokken voordat de overheid een eerste maatregel nam. In 2023, het eerste jaar waarin wolven op de Heuvelrug werden waargenomen, lag het bezoek aan het kerngebied al merkbaar lager dan in 2022. Op 18 juli 2024 kondigde de burgemeester van Leusden een noodbevel af voor een deel van Landgoed Den Treek, nadat een vijfjarig meisje door een wolf was gebeten. Het effect op de bezoekersaantallen bleef dat eerste jaar nog beperkt.
De grote klappen vielen in 2025. In mei stond een wandelaar oog in oog met een wolf. Op 30 juli werd een zesjarig kind bij De Pyramide van Austerlitz aangevallen. Twee dagen later volgde een breed mijdadvies voor het gebied tussen de A12 en A28. De maanden daarna lag het bezoek tot ruim 40% onder het niveau van een paar jaar eerder. Oktober 2025 was het dieptepunt.
Wat percentages niet vertellen
Achter die cijfers schuilde een regio die ermee moest leven. Eigenaar Hugo van Kolfschoten van De Pyramide van Austerlitz meldde tegenover NOS een omzetverlies van meer dan de helft tijdens het hoogseizoen 2025. Pannenkoekenhuis Bergzicht in Woudenberg beschreef het eigen terras als “uitgesproken stil”. Het bos werd niet leeg, maar merkbaar minder gebruikt. Voor een regio waar recreatie een kernbron van werk en inkomsten is, raakt dat de fundamentele bedrijfsvoering.
Zie ook: Maatregelen rond wolf zorgen voor grote schade; geen compensatie
Het voorzichtige herstel van 2026
Op 1 december 2025 werd de wolf waarvoor een afschotvergunning was afgegeven uit de populatie gehaald. Elf dagen later trok de provincie het mijdadvies in. De cijfers reageerden niet meteen. De winter bleef stil. Pas in maart keerde het tij, en in april lag het bezoek vrijwel weer op het niveau van april 2022. Bij dit herstel past wel een seizoensnuance: een warm voorjaar zoals dat van 2026 trekt elk jaar bezoekers naar voren. Niet alleen het intrekken van het mijdadvies verklaart de cijfers.
Wie niet terugkomt
Het opvallendste in de data zit niet in of mensen terugkomen, maar in wie. Voor de wolfperiode kwam ongeveer één op de twintig bezoekers uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag of Haarlem. Vanaf augustus 2024, de eerste maand na het noodbevel, halveerde dat aandeel. Sindsdien blijft het op dat lagere niveau hangen, ook nu het totaalbezoek opveert.
Het volume komt terug. De samenstelling niet.
Ook het moment waarop bezocht wordt, is veranderd. Op een gemiddelde weekenddag in april 2026 telde het kerngebied circa 4.200 bezoeken, op een gemiddelde werkdag circa 3.500. In 2022 lag het weekendbezoek nog ruim twee keer zo hoog als op een werkdag. De weekendpieken zijn afgevlakt, het herstel zit in de werkdagen.
Voor iemand uit Woudenberg, Scherpenzeel, Leusden of Zeist is de Heuvelrug een vertrouwd stuk wandelgebied. Risico laat zich daar concreet wegen. Voor iemand uit Amsterdam is het één van vele bestemmingen op een lijstje van dagjes weg. Komen “wolf”, “mijdadvies” en “bijtincident” eenmaal aan dat gebied te kleven, dan verdwijnt het van het lijstje. Om er weer op terug te komen, is zichtbaar nieuw signaal nodig.
Bezoekers van verder weg combineren hun komst bovendien vaker met horeca, dagattractie of overnachting. Waar in 2022 nog ongeveer 1 op de 13 bezoekers van verder weg kwam, is dat nu nog maar 1 op de 28. Het kerngebied is in een paar jaar tijd sterker afhankelijk geworden van bezoekers uit de directe omgeving.
NBI-methodiek toegepast op een natuurgebied
Voor de Nationale Bezoekers Index is dit de eerste keer dat de meetmethodiek, die de bezoekersdrukte in honderd Nederlandse centrumgebieden monitort, wordt ingezet op een natuurgebied. Het gebeurt op meetlocaties tussen Amersfoort en Zeist, waaronder Landgoed Den Treek, De Pyramide van Austerlitz, Henschotermeer, Austerlitz Bos en Noordhout.
Eerder bleek uit de carnavalsanalyse al dat bestuurlijke communicatie een meetbaar effect heeft op bezoekerspatronen. Dat geldt nu in andere vorm voor de Heuvelrug. Een oproep om een gebied te mijden werkt snel en effectief. Een gebied opnieuw zichtbaar maken voor wie er niet in de buurt woont, kost zichtbaar meer tijd dan het afgeven van één afschotvergunning. Of het kabinetsbeleid van eind april voldoende geruststelling biedt aan het publiek dat wegbleef, zal de tweede helft van 2026 moeten uitwijzen.
Bron en meer informatie: www.reso.no
Eén reactie
Voordat er serieuze maatregelen worden genomen, zal er helaas toch eerst een menselijk slachtoffer moeten vallen. Dan gaat men inzien dat ons land te klein is om de wolvenpopulatie niet ongereguleerd door kan laten groeien. Of we moeten accepteren dat we b.v. de Veluwe gaan afsluiten voor bezoekers. En WILLEN WE DAT.???????