Spelen is vooral leuk- en dat moet ook zo blijven. Tijdens het speelcongres van Speelplan werd ingezoomd op de meerwaarde die ‘buiten spelen’ heeft voor mens en maatschappij. Als je kijkt naar zaken als gezondheidswinst, ontwikkelen van vaardigheden of het realiseren van vriendschappen, dan is dat luchtige ‘spelen’ eigenlijk best een hele waardevolle bezigheid.
Het congres vond plaats in Ouwehands Dierenpark. Als eerste spreker betrad biologe José Kok, voorzitter van de Ouwehand Zoo Foundation, het podium. Zij liet zien dat ‘spelen’ ook voor dieren een belangrijk is voor hun ontwikkeling. Door te spelen leren zij allerlei vaardigheden die zij later in hun leven nodig hebben; voor het vinden van voedsel, voorkomen van gevaarlijke situaties of het omgaan met soortgenoten. Voor dieren in het wild zijn dat vaardigheden die nodig zijn om te kunnen overleven. Met spelen ontwikkelen dieren (en ook mensen) hun motoriek, sociale vaardigheden en het herkennen van objecten (speeltoestellen, of de klimboom)
Bewegen is een heel belangrijk onderdeel van het spelen. Een handleiding voor een praktische invulling van ‘beter bewegen’ werd gegeven door Rene Wormhoudt, die o.a. topsporters trainde op basis van de filosofie van het Athletic Skills Model (ASM). Dit is een instrument in strijd tegen de bewegingsarmoede en de steeds slechtere motorische vaardigheden van kinderen. Op basis van ASM worden buitenruimtes ontworpen waar honderden verschillende spelvormen mogelijk zijn. Dit stimuleert diverse doelgroepen om de tien grondvormen van bewegen te gebruiken. Het levert kinderen (maar ook ouderen) meerdere ontwikkelvaardigheden op zoals
- ‘beter bewegen en daardoor minder blessures en een betere gezondheid’;
- ‘betere cognitieve ontwikkeling, want bewegen en leren zijn met elkaar gecorreleerd’.
Meer informatie: www.athleticskillsmodel.nl
Binnen de recreatiesector wordt vooral gekeken naar de commerciële meerwaarde van een speelplek. Bijvoorbeeld in het stimuleren van verkoop van tickets, een impuls aan de horeca of een argument om voor een specifiek park te kiezen. Kijk ook eens naar andere meerwaardes die ‘spelen’ heeft voor kinderen. Zo bied je je gasten niet alleen een ‘leuke’ tijd, maar help je kinderen ook wezenlijk bij hun ontwikkeling. Met deze maatschappelijke meerwaarde creëren we meer draagvlak voor de sector bij overheden en in het maatschappelijke krachtenveld.
duiding Pretwerk.nl
Speelplekken met nog meer meerwaarden
Als je meerdere doelstellingen met een speelplek wilt bereiken, dan wordt de landschappelijke inrichting en keuze van speeltoestellen natuurlijk ook een stuk complexer. En ook de randvoorwaarden voor veiligheid moeten daar natuurlijk nog bij worden ingepast.
De Speelplan theorie van een ‘speelbuurt’ kun je ook toepassen om de speelvriendelijke inrichting van een vakantiepark of camping. Binnen speelbuurten komen de volgende elementen samen in de Schijf van Vijf:
- Traditionele speelplek: uitdagende speeltoestellen en ontmoetingsplek.
- Vieze knieën: bespeelbaar groen om lekker vies te worden.
- ’t Pleintje: verharde ruimte voor vrij spel, fietsen, steppen of knikkeren.
- Trapveld: ruimte voor sport, fysieke uitdaging en ontmoeting.
- Speelroute: verbindende en veilige kindvriendelijke route door de buurt.
.
Ook op campings heb je kleinere speelplekken in de buurt van de accommodatie en een grotere locatie voor ontmoeting en langer speelplezier (met vaak ook een horecavoorziening). Ook die kleine speelplekken hebben duidelijk een rol. Als je die weg haalt, spelen kinderen (in woonwijken) veel minder vaak buiten. Het gaat vaak om vele korte momentjes, die samen toch voor een aanzienlijke speelduur zorgen.
duiding Pretwerk.nl
Speelplekken zijn ook méér dan een verzameling van speeltoestellen. Ook de ondergrond en de groenvoorziening zijn onderdeel van de speelbeleving en maken een speelplek avontuurlijker en uitdagender. Dat zijn nu net de elementen die kinderen helpen om zich spelenderwijs te ontwikkelen. Voorbeelden van deze twee ondergewaardeerde speelonderdelen:
Bouwsteen: Verharding
- Paden rondom en door de plek om te leren fietsen en bewegen; pleintjes die uitnodigen tot spel (bijv. ASM-pleinvlakken voor verschillende beweegvormen).
- Verkeerspleintjes voor skelteren; verhardingselementen die spelinitiatie ondersteunen en routes door de plek leggen.
Bouwsteen: Groen
- Bomen met speelfunctie; bosjes in clusters om te verstoppen, struinen en spelroutes te vormen.
- Grasvelden voor radslagen en vrij spel; heuvels om af te rollen of op te zitten; verhoogde plantenbakken voor balanceren/zitten.
- Los materiaal (takken, steentjes) stimuleert bouwen en creatief spel.
Inclusieve speelplekken
Het congres gaf ook veel aandacht en inzicht in inclusieve speelplekken. Het is een maatschappelijk probleem dat kinderen met een beperking nog te vaak worden buitengesloten doordat zij fysiek niet kunnen aanhaken op de speelplek. Dat begint dus al met de inrichting van deze speelplekken en daarin hebben de inrichters een verantwoordelijkheid.
Er zijn inmiddels diverse richtlijnen die je kunnen helpen bij een inclusieve inrichting van een speelplek. Een partij als Jantje Beton (ook een van de sprekers) zet zich daar actief voor in door ‘Samenspeelplekken‘ te ondersteunen. Want één van de doelstellingen is om kinderen mét en zonder beperking samen te laten spelen.
Met dank aan (organisatie van het speelcongres): Speelplan