De wereldwijde bezoekcijfers van grote attractieparken stabiliseren, maar deze neutrale groeicijfers verhullen dat de sector wel ingrijpend verandert. Vooral Europese parken boeken groei door attracties te combineren met hotels, waterparken, evenementen en andere redenen om langer te blijven. Niet het toegangspoortje, maar de complete gastreis wordt het nieuwe uitgangspunt. Dat blijkt uit de TEA Global Experience Index 2025, de opvolger van de bekende TEA/AECOM Theme Index, die op 27 oktober verscheen.
De cijfers gaan over attracties (attractieparken, waterparken en musea) in het jaar 2025. Dierentuinen zijn niet in het overzicht opgenomen. Dit jaar wordt voor het eerst ook de cruisesector geanalyseerd. Het rapport bevat ook informatie over ontwikkelingen en investeringen uit 2026.
De Efteling staat in het wereldwijde overzicht van attracties in 2025 op een 20e plek.
Europa presteert beter dan het wereldwijde gemiddelde
De Europese groei wordt voor een belangrijk deel gedragen door de grote complete attractie-destinaties. De twee parken van Disneyland Paris ontvingen samen ruim 16,7 miljoen bezoekers. Beide parken noteerden een groei van 5,7 procent. Disneyland Park bleef met 10,8 miljoen bezoekers de grootste attractie van de EMEA-regio.
Europa-Park trok 6,25 miljoen bezoekers, 0,8 procent meer dan in 2024. Voor het volledige resort, inclusief waterpark Rulantica, werd voor het eerst de grens van zeven miljoen bezoeken gepasseerd. De Efteling staat met 5,78 miljoen bezoeken op de vierde plaats van de EMEA-ranglijst. Het bezoek in Kaatsheuvel nam volgens TEA met 3,2 procent toe.
De sterkste procentuele groei kwam van Puy du Fou España. Het Spaanse park steeg met 21,4 procent naar 1,7 miljoen bezoekers. Alton Towers groeide met 13 procent naar 2,83 miljoen, terwijl het Franse Puy du Fou met 7,1 procent de grens van drie miljoen bezoekers bereikte.
Niet ieder Europees park groeide. Legoland Windsor verloor 7 procent en Legoland Deutschland 5 procent. Futuroscope noteerde voor het afzonderlijke attractiepark een bescheiden daling van 1,1 procent. Dat laatste cijfer geeft meteen aan waarom alleen parkbezoek steeds minder geschikt is om de ontwikkeling van een bestemming te beoordelen.
Van attractiepark naar shortbreakbestemming
De belangrijkste kwalitatieve trend in het rapport is de verschuiving van een zelfstandig attractiepark naar een breder bestemmingsecosysteem. Het park of museum blijft de publiekstrekker, maar wordt steeds vaker omringd door hotels, waterparken, horeca, retail, evenementen en aanvullende belevingen.
Futuroscope is daarvan het duidelijkste Europese voorbeeld. Het Franse resort ontving in 2025 ongeveer 2,6 miljoen bezoekers in het attractiepark en het nieuwe waterpark Aquascope. Dat indoor-waterpark trok in zijn eerste volledige exploitatiejaar 572.000 bezoekers. De omzet van de bestemming steeg volgens het rapport met ongeveer 20 procent naar € 160 miljoen.
Sinds het begin van het investeringsprogramma nam het aantal overnachtingen bij Futuroscope met 50 procent toe tot 1,2 miljoen. Een nieuw hotel dat begin 2027 opent, moet het aandeel verblijfsgasten verder verhogen. Aquascope vergde een investering van € 57 miljoen en maakt deel uit van een vijfjarig investeringsprogramma van € 304 miljoen.
Het is een belangrijke les voor Europese attractieondernemers: een investering hoeft niet uitsluitend meer dagbezoekers op te leveren. Een nieuwe verblijfsaccommodatie, indoorvoorziening of avondactiviteit kan ook de verblijfsduur, besteding per gast en benutting buiten het hoogseizoen vergroten.
Hotels worden een steeds belangrijker onderdeel
Ook andere Europese parken investeren nadrukkelijk in verblijf. Puy du Fou breidt zijn hotelcomplex La Cité Nocturne uit met ongeveer honderd kamers. Daarmee groeit de totale capaciteit van de gethematiseerde hotels naar circa zevenhonderd kamers.
Europa-Park blijft investeren in zowel Rulantica als zijn verblijfsaanbod. Het voormalige Camp Resort werd omgevormd tot het westerngebied Silver Lake City. Liseberg profiteert volgens TEA eveneens van betere prestaties van zijn accommodaties. Het in 2023 geopende Grand Curiosa Hotel telt 457 kamers en helpt het Zweedse park zich te ontwikkelen van dagattractie naar meerdaagse bestemming.
De trend beperkt zich niet tot de grootste resorts. De onderliggende strategie is ook toepasbaar op regionale parken: creëer meer redenen om eerder te komen, langer te blijven of op een ander moment terug te keren. Dat kan via logies, maar ook met arrangementen, horeca, wellness, evenementen of samenwerkingen met accommodaties in de omgeving.
Meer omzet zonder uitsluitend meer bezoekers
Opvallend is de toenemende aandacht voor de besteding per bezoeker. Liseberg groeide in 2025 naar 2,5 miljoen bezoeken, een stijging van ruim 4 procent. De omzet nam echter met 7,5 procent sterker toe. Het rapport schrijft dat mede toe aan prijsbeleid, upselling en aanvullende inkomsten uit speciale evenementen.
Ook waterparken zoeken nadrukkelijk naar producten met een hogere waarde. Therme Erding investeerde ongeveer € 6 miljoen in nieuwe familieruimten, uitgebreidere ontspanningszones en premium cabana’s. Het doel is niet alleen meer bezoekers ontvangen, maar ook beter betaalde ervaringen aanbieden.
Siam Park op Tenerife gebruikt avondopenstellingen met dj’s en pyrotechniek om openingstijden te verlengen en extra bestedingsmomenten te creëren. Puy du Fou ontwikkelt vanaf 2026 een kerstevenement en werkt aan een reizende voorstelling. Daarmee probeert de organisatie zowel het seizoen te verlengen als het merk buiten het eigen park zichtbaar te maken.
De sector verschuift daarmee van een volumemodel naar een combinatie van bezoekgroei, bezettingsspreiding en hogere opbrengsten per gast.
Indoor waterparken bieden bescherming tegen seizoenen en weer
De tien grootste waterparken in de EMEA-regio groeiden gezamenlijk met 2,8 procent naar 13,4 miljoen bezoeken. In tegenstelling tot de attractieparken groeiden of stabiliseerden alle waterparken in deze ranglijst.
TEA ziet in deze resultaten het voordeel van jaarrond exploitatie. Indoorvoorzieningen verminderen de afhankelijkheid van zomers weer en zorgen voor een stabieler bezoekpatroon. Dat wordt relevanter nu buitenattracties vaker worden geconfronteerd met extreme hitte, regen en andere weersverstoringen.
De combinatie met verblijfsaccommodaties versterkt dat model. Een waterpark wordt niet alleen als losse attractie geëxploiteerd, maar als onderdeel van een resort, vakantiepark of wellnessbestemming.
IP en eigen identiteit naast elkaar
Intellectual Property (IP), zoals films, games en bekende kindermerken, blijft een belangrijke motor voor investeringen. Nieuwe themagebieden en herkenbare personages geven bezoekers een concrete aanleiding om opnieuw te komen. Alton Towers opende na de vernieuwde achtbaan Nemesis Reborn onder meer een attractie rond Bluey.
Het rapport laat tegelijkertijd zien dat groei niet uitsluitend afhankelijk is van grote internationale merken. Puy du Fou presteert juist sterk met een onderscheidend eigen concept rond historische spektakelvoorstellingen. Europa-Park koppelde een nieuwe interactieve familieattractie aan de door het eigen moederbedrijf geproduceerde animatiefilm Grand Prix of Europe.
Voor ondernemers ontstaat daarmee een keuze tussen het inkopen van een bekend merk en het investeren in een eigen verhaalwereld. Een internationale licentie kan snel herkenning opleveren, maar een eigen intellectueel eigendom biedt meer controle en kan ook buiten de attractie worden ingezet, bijvoorbeeld in films, merchandise en evenementen.
Musea bewegen richting de attractiesector
Ook musea nemen steeds vaker technieken en verdienmodellen uit de commerciële attractiesector over. De twintig best bezochte musea wereldwijd ontvingen samen 161,4 miljoen bezoeken, 5,4 procent meer dan in 2024. Binnen EMEA groeide de museumtop 20 met 5,5 procent naar 96,8 miljoen bezoeken.
De groei concentreerde zich bij instellingen die vernieuwden. De National Gallery in Londen trok na de renovatie van de Sainsbury Wing en een nieuwe presentatie van de collectie 29,5 procent meer bezoekers. Het Natural History Museum groeide bijna 13 procent naar 7,12 miljoen bezoeken. Naast vernieuwde tuinen en tentoonstellingen introduceerde het museum een immersieve filmervaring met David Attenborough.
Volgens TEA gebruiken musea steeds vaker:
- immersieve en interactieve tentoonstellingen;
- theatrale en participatieve storytelling;
- projecties en mixed reality;
- kunstmatige intelligentie en digitale tweelingen;
- merchandise en samenwerkingen rond de eigen collectie;
- tijdelijke exposities en programmering om herhaalbezoek te stimuleren.
Daarmee vervaagt de grens tussen museum en leisure-attractie. Collectie en inhoud blijven het uitgangspunt, maar bezoekers verwachten daarnaast een toegankelijke, verrassende en goed ontworpen ervaring.
Cruises worden concurrent én voorbeeld
Voor het eerst bevat de index een apart hoofdstuk over cruises. In 2025 maakten 37,2 miljoen mensen wereldwijd een zeereis, 7,5 procent meer dan een jaar eerder. Gemiddeld verbleven zij 7,1 dagen aan boord, goed voor ongeveer 264 miljoen passagiersdagen.
Moderne cruiseschepen krijgen waterparken, achtbanen, kartbanen, immersieve shows, gethematiseerde restaurants en complete belevingswijken. Ook private eilanden veranderen in omvangrijke attractiebestemmingen met betaalde premiumvoorzieningen.
Voor attractieparken is cruise volgens het rapport tegelijkertijd een concurrent, opdrachtgever en voorbeeld. De sector concurreert om dezelfde gezinsbudgetten en vrije tijd, maar zorgt ook voor werk bij ontwerpers, attractiebouwers en leveranciers. Bovendien laat cruise zeer geconcentreerd zien hoe uiteenlopende ervaringen kunnen worden gebundeld om verblijfsduur en besteding te maximaliseren.