De toegankelijkheid van attractieparken voor bezoekers met autisme verbetert, maar op veel plekken zitten de grootste drempels nog in heel praktische onderdelen van de gastreis. Denk aan wachtrijen, horeca, informatie vooraf en de mogelijkheid om even tot rust te komen. Pretwerk vroeg Romano Sandee, directeur van Stichting Uit met Autisme, waar dagattracties volgens hem vooral op moeten letten.
Nederlandse attractieparken lopen volgens Stichting Uit met Autisme relatief voorop bij voorzieningen voor bezoekers die gevoelig zijn voor prikkels. Vooral rondom het wachten zijn de afgelopen jaren oplossingen ontwikkeld. In België ziet de stichting nog vaker belemmeringen, bijvoorbeeld doordat bij sommige attracties een begeleider verplicht wordt gesteld. Bij dierenparken vallen volgens Sandee juist Duitse locaties op doordat daar doorgaans minder extra prikkels aan de omgeving worden toegevoegd.
Voor recreatiebedrijven zit de opgave volgens hem niet in het volledig prikkelvrij maken van een locatie. Het gaat vooral om voorspelbaarheid en keuzevrijheid: bezoekers moeten vooraf kunnen inschatten wat ze tegenkomen en tijdens het bezoek alternatieven hebben wanneer een situatie te belastend wordt. Stichting Uit met Autisme kijkt bij audits naar 22 vaste en, afhankelijk van de branche, 29 aanvullende parameters.
Toegankelijkheid begint al vóór het bezoek
Een eerste verbeterpunt ligt volgens Sandee op de website. Toegankelijkheidsinformatie staat lang niet altijd op een logische en makkelijk vindbare plek. Daarbij adviseert de stichting ondernemers om niet voor iedere doelgroep een afzonderlijke oplossing te bedenken, maar informatie over bijvoorbeeld mobiliteit, zicht, gehoor en prikkelgevoeligheid bij elkaar te brengen.
Ook medewerkers moeten weten wat zij kunnen doen wanneer een bezoeker bijvoorbeeld een Autipas of Hidden Disabilities Sunflower gebruikt. Alleen het herkennen van zo’n hulpmiddel is niet voldoende; er moet ook een handelingsperspectief zijn, zoals het kunnen aanwijzen van een rustige plek.
Prikkelarm wachten is niet hetzelfde als voorrang
Een belangrijk aandachtspunt voor attractieparken blijft de wachtrij. Wie moeite heeft met een drukke fysieke wachtrij, kan bijvoorbeeld op een andere plek wachten, gebruikmaken van een digitale wachtrij of via een aangepaste route toegang krijgen.
Sandee benadrukt daarbij een belangrijk onderscheid:
De essentie is wel: het gaat niet om korter wachten, maar het gaat om de gelijke wachttijd op een prikkelarmere plek.
Romano Sandee, directeur Stichting Uit met Autisme
Dat maakt het onderwerp ook operationeel relevant. Een toegankelijke oplossing vraagt niet noodzakelijk om voorrang, maar om een ander proces waarmee dezelfde wachttijd op een andere manier kan worden ingevuld.
Horeca kan onbedoeld een nieuwe drempel vormen
Opvallend is dat de aandacht voor toegankelijkheid volgens de stichting vaak sterk op attracties en wachtrijen ligt, terwijl andere onderdelen van het bezoek minder worden meegenomen. Sandee noemt met name de horeca. Bestellen en afhalen vindt juist vaak plaats op drukke plekken, met wachtrijen, geluid en veel beweging.
De kans dat een bezoeker met prikkelgevoeligheid dan iets afneemt in de horeca, is een stuk kleiner: een gemiste omzetkans.
Romano Sandee
Mogelijke oplossingen zijn volgens hem bestellen aan tafel met een QR-code en vervolgens uitserveren, of een afhaalpunt creëren waar bezoekers niet door de drukste zone van een horecalocatie hoeven. Daarmee wordt toegankelijkheid niet alleen een sociaal vraagstuk, maar raakt het ook direct de commerciële gastreis.
Liever structurele keuzevrijheid dan één prikkelarme dag
Sommige attracties kiezen voor speciale prikkelarme openingsmomenten. Stichting Uit met Autisme ziet daar wel waarde in, maar vooral voor mensen die zeer prikkelgevoelig zijn. Als structurele oplossing geeft Sandee de voorkeur aan voorzieningen waarmee bezoekers op reguliere openingsdagen zelf kunnen bepalen wat voor hen werkt.
In essentie vinden wij het een betere oplossing dat de tools en mogelijkheden worden geboden om autonoom en zelfstandig de vrije tijd te organiseren.
Romano Sandee
Dat betekent bijvoorbeeld zelf kunnen kiezen wanneer iemand komt, hoe lang een bezoek duurt en welke ondersteuning op dat moment nodig is.
Ook kleinere parken kunnen stappen zetten
Voor goede voorbeelden hoeft volgens Sandee niet alleen naar de grootste attractieparken te worden gekeken. De Efteling ontving vorig jaar de Uit met Autisme Award voor attractieparken en Tierpark Nordhorn voor dierenparken. Bij kleinere locaties noemt hij Boudewijn Seapark in België en Drouwenerzand in Nederland als voorbeelden die het volgens de stichting goed aanpakken.
Aanleiding voor de vragen van Pretwerk was een persbericht van Stichting Uit met Autisme over Mondo Verde. Rond de toegankelijkheid van dat park loopt een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens. Tegelijkertijd erkent de stichting dat Mondo Verde inmiddels verbeteringen heeft doorgevoerd, waaronder meer informatie over prikkels en alternatieve toegang bij verschillende attracties.
Meer informatie
Stichting Uit met Autisme heeft voor attractieparken een aparte pagina samengesteld over gelijke toegang, prikkelarm wachten en autonomie. Beeld: View Shadow via Unsplash.