Staatsbosbeheer heeft een nieuw ondernemingsplan gepresenteerd voor de periode 2026 – 2030. Waar voorheen de doelstellingen ‘natuurbeheer’ en ‘recreatie’ een gelijkwaardige positie hadden, wordt nu voorrang gegeven aan de natuurdoelstellingen. Diverse investeringen in recreatieve voorzieningen worden afhankelijk van de financiële ruimte die er nog overblijft.
Staatsbosbeheer is in Nederland de grootste beheerder van natuurgebieden met 268.000 hectare groene ruimte in beheer. Deze natuurgebieden zijn vrijwel allemaal opengesteld voor publiek en spelen dan ook een belangrijke rol in het natuurlijke recreatieve aanbod in Nederland. (vooral veel wandelen en fietsen.) Ook veel recreatiebedrijven zijn gevestigd in of nabij een natuurgebied van Staatsbosbeheer. Welke invloed gaat een koersverandering van SBB brengen voor het recreatief gebruik?
Uit het jaarverslag spreekt duidelijk de urgentie om de kwaliteit van de natuur in Nederland te verbeteren: “Staatsbosbeheer legt de komende jaren meer nadruk op de uitvoering en versterking van regulier beheer. Daarnaast ontwikkelen we nieuwe methoden om ecosystemen te herstellen en het vitale groene netwerk in Nederland en in Europese context te versterken.”
Recreatieve voorzieningen; als de financiële mogelijkheden er zijn
In het ondernemingsplan wordt ook de rol van recreatie benoemd. Het is wel duidelijk dat dit onderdeel een lagere prioriteit heeft gekregen – zeker met het ook op de lastige financiële positie van de beheersorganisatie; ‘Elke Euro kan maar één keer worden uitgegeven’.
“Natuur is een onmisbare basis voor een gezonde samenleving. Staatsbosbeheer stelt gebieden open voor recreatie, biedt educatieve programma’s en beheert cultureel erfgoed. Vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt spelen hierin een belangrijke rol. Zo wordt niet alleen de natuur versterkt, maar ook de verbinding tussen mens en landschap.
Aanvullend op de basis recreatievoorzieningen bieden we in gebieden met grote en bijzondere natuur- en recreatieve waarden, zoals de nationale parken en Unesco-gebieden, de kust, grote bossen, bijzondere landschappen en recreatiegebieden een unieke natuurbeleving aan. Dit kan alleen als we daar financiële mogelijkheden voor hebben.”
Rol van recreatie in het Ondernemingsplan
Uit het jaarverslag van Staatsbosbeheer over 2024 blijkt dat 34% (€ 94 miljoen) van de totale bedrijfsopbrengsten (€ 273 miljoen) uit eigen exploitatie worden gegenereerd. Daarvan is € 11,4 miljoen afkomstig uit recreatieve exploitaties. (o.a. eigen vakantiewoningen, kamperen en excursies). Ook de verpachting van grond aan recreatiebedrijven is nog een inkomstenbron die uit recreatie afkomstig is.
Aanvullende vragen
Marcel van Dun van Staatsbosbeheer geeft, in antwoord op onze vragen, nog wat meer duidelijkheid over de nieuwe koers van de organisatie.
Klopt het dat er een verschuiving plaatsvindt in de verhouding tussen de kernmissies ‘natuurbehoud’ en ‘recreatief gebruik’ van de natuurgebieden? (richting natuurbehoud)
“Ja, dat kun je zo stellen. We gaan natuurbeheer centraal stellen. De rest, zoals recreatie en houtoogst, volgen daarna.“
In de managementsamenvatting staat dat jullie in belangrijke natuurgebieden ook natuurbelevingen willen aanbieden “Dit kan alleen als we daar financiële mogelijkheden voor hebben.” Betekent dit dat er recreatieve mogelijkheden worden geschrapt als daar onvoldoende budget voor is?
“Ja, een concreet voorbeeld zijn enkele fietspaden in Flevoland die recent werden afgesloten vanwege achterstallig onderhoud.”
Geldt dit voor bezoekerscentra?
“Ook daar geldt dat we er geen verlies op kunnen blijven maken. Er wordt gewerkt aan plannen om meer inkomsten te genereren.”
Hoe zien jullie het belang van natuureducatie en natuurbeleving als strategie om draagvlak voor natuur en natuurbehoud te behouden en te versterken? Wordt dit door de nieuwe koers minder belangrijk?
“Dat blijft belangrijk. We blijven excursies geven. Uitgangspunt is wel dat ook die kostendekkend zijn. En jeugdeducatie doen we met het aanbod dat door onze partners Stichting Nationale Boomfeestdag en Stichting NatuurWijs wordt aangeboden.“
Worden ondernemers in de recreatiesector en horeca ook betrokken bij de nieuwe plannen?
“Bij het opstellen van het nieuwe ondernemingsplan hebben we met heel veel belangenverenigingen gesproken. Vanuit de recreatiesector met de ANWB en Recron.“
Meer informatie: ondernemingsplan-staatsbosbeheer-2026-2030.pdf