De start van 2026 betekent een duidelijke trendbreuk voor Nederlandse hotels en recreatieparken. De verhoging van het btw-tarief van 9% naar 21% heeft geleid tot een sterk toegenomen prijsgevoeligheid bij reizigers. De eerste signalen wijzen erop dat zowel hotels als recreatieparken marktaandeel verliezen, vooral in de grensregio’s.
Wat ons betreft is daarom het van essentieel belang voor de vrijetijdssector om de cijfers nauwkeurig te blijven volgen en monitoren. Op die manier wordt duidelijk of de btw-verhoging een tijdelijk effect heeft voor recreatieondernemers of dat de sector structureel wordt geraakt. Wat zijn de mogelijke gevolgen op de economische impact binnen gemeenten? En hoe ga je als recreatieondernemer om met deze btw-verhoging?
Effect op de lokale omgeving
Hotels en recreatieparken opereren niet op zichzelf: ze zijn nauw verbonden met hun omgeving. Ze werken samen met lokale leveranciers, ondernemers en ontvangen gasten die ook de lokale economie stimuleren. Denk aan bestedingen in restaurants, detailhandel, supermarkten, verhuurbedrijven, garages, cultuur/musea, erfgoed en dagrecreatie. Dit zorgt voor zowel meer welvaart als welzijn in steden en dorpen. Ook de openbare ruimte profiteert mee, doordat bijvoorbeeld fiets- en wandelpaden verbeterd kunnen worden. De mate van invloed verschilt per gemeente, maar de impact van het verblijfstoerisme op de directe omgeving is onmiskenbaar aanwezig.
Eerste signalen in januari 2026
De economische cijfers over januari 2026 laten een helder beeld zien: de Nederlandse reiziger is prijsgevoeliger dan ooit. Hoewel de behoefte aan een uitje groot blijft, verschuift de bestemming in rap tempo. De consument besluit naar een andere regio te gaan, te kiezen voor een andere accommodatie, de verblijfsduur in te korten of te besparen op bijvoorbeeld eten en drinken tijdens het verblijf. De trend van ‘belastingoptimalisatie’ is duidelijk zichtbaar; door het hogere Nederlandse btw-tarief en lagere tarieven in Duitsland (7%) en België (6%, in maart 2026 gaat dit naar 12%) kiezen steeds meer reizigers voor een bestemming net over de grens.
De statistieken van Hotelspecials onderstrepen deze verschuiving: Nederland verliest terrein. Met een daling van binnenlandse boekingen van maar liefst 20,5%. Ook de buitenlandse vraag loopt terug: boekingen uit België dalen met 38% en boekingen uit Duitsland met 30%. Daarentegen wint Duitsland fors aan populariteit als bestemming, hun marktaandeel stijgt van 5% naar ruim 20%. Belgische reizigers kiezen vaker voor België zelf of Duitsland.
Ook de NBTC forecast voorspelt een daling van de groei. Het binnenlands toerisme daalt met 1% en de groei van ons inkomend toerisme daalt van 5,1% (2025) naar 2,4%. Gemiddeld zou de groei dan 0,5% zijn in 2026. De groei in toeristische overnachtingen is in de afgelopen decennia nog nooit zo laag geweest.
Druk op kwaliteit en investeringen
De sector zit in een correctiefase. Een deel van de ondernemers neemt de btw-verhoging voor eigen rekening. Dat leidt tot lagere marges en minder ruimte voor investeringen — essentieel om de kwaliteit op peil te houden. Uit recent onderzoek van Ginder blijkt dat ondernemers zich hierover zorgen maken. Grote investeringen in recreatieparken worden uitgesteld; marktpartijen, ontwikkelaars en investeerders wachten af. Deze trend is zichtbaar in de dagelijkse praktijk.
Hoe ga je als recreatieondernemer om met de btw-verhoging?
De adviseurs van Ginder spreken dagelijks met recreatieondernemers. Uit deze gesprekken blijkt dat de btw-verhoging een belangrijk punt van zorg is. Ginder krijgt verschillende reacties en ideeën over hoe om te gaan met de btw-verhoging. Het achterliggende doel is uiteraard om de marges en investeringscapaciteit zoveel mogelijk op peil te houden.
Een aantal praktijkvoorbeelden hoe ondernemers omgaan met de btw-verhoging:
- Gefaseerde prijsstijging (soms is dit eerder al doorgevoerd)
- Sturing op verminderen van de kosten, bijvoorbeeld via digitalisering en arbeidsbesparing
- Compartimentering van diensten onder het lage btw-tarief
- Ketenvorming en samenwerking opzoeken, waarbij schaalvoordelen de exploitatie verbeteren.
- Inzetten op kwaliteit en onderscheidend vermogen om minder prijsafhankelijk te worden.
Toenemende belastingdruk, monitoring is essentieel
De sector wordt niet alleen geraakt door de landelijke btw-verhoging, want tegelijkertijd is in veel gemeenten de toeristenbelasting verhoogd. Uiteindelijk betaalt de consument alles, maar er is een grens aan wat haalbaar en betaalbaar is. Daarom is het van groot belang dat gemeenten en brancheorganisaties, zoals Koninklijke Horeca Nederland (KHN) en Hiswa-RECRON, deze ontwikkelingen goed monitoren. Dat geldt niet alleen voor de btw-verhoging, maar zeker ook voor andere toenemende lasten zoals de toeristenbelasting. Een ijkpunt kan bijvoorbeeld de verandering in de vraag en de herkomst van gasten over 6 maanden (juli 2026) zijn. Het gesprek over een structurele aanpak van de toeristenbelasting moet tijdig worden gevoerd.
Ginder berekent jaarlijks de economische impact van hotels en recreatieparken voor bedrijven of gemeenten. Dit inzicht is nu belangrijker dan ooit. Door de situatie in 2026 nauwlettend te volgen, kunnen feiten worden verzameld en een gedegen analyse worden gemaakt. Dit biedt handvatten voor aanbevelingen richting gemeenten, ondernemers en de verblijfsrecreatiesector als geheel.
Marktanalyse 2026: kamperen groeit, verhuur onder druk
De nieuwste analyse van de Benchmark Verblijfsrecreatie toont een omzetgroei van 10% in 2026 ten opzichte van 2025. Deze groei komt volledig uit het kampeeraanbod. Met name kampeerplaatsen met privé sanitair laten een toename zien van 10% tot 15% in het aantal boekingen. Verhuuraccommodaties dalen juist in populariteit. Dit geldt vooral tijdens feestdagen en in de zomervakantie. De btw-verhoging naar 21% verhoogt de prijzen en drukt de vraag. Het voorseizoen kent opvallend sterke groei, terwijl de zomervakantie stagneert. Kampeerplaatsen laten niet alleen volumegroei zien, maar ook prijsstijgingen zonder negatieve invloed op de bezetting.
Conclusie: monitoren en ondersteunen
Wat Ginder betreft is afwachten geen optie. Het zijn spannende en onzekere tijden voor recreatieondernemers. Het is van belang om de feiten nauwkeurig te blijven volgen en de cijfers de komende maanden samen met ondernemers te monitoren. Alleen zo wordt duidelijk of de btw-verhoging een tijdelijke rimpeling in de bezetting is, of dat de sector structureel wordt geraakt. Uiterlijk september 2026 moet hier meer duidelijkheid over zijn. De vrijetijdssector is van groot belang voor elke gemeente en haar middenstand. Ginders advies luidt: wacht niet tot het te laat is. Ondersteun ondernemers waar mogelijk en zorg dat de economische impact van de sector uiterlijk eind 2026 goed in beeld is, zodat er tijdig op kan worden gereageerd.
Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor uw gemeente of regio? De experts van Ginder denken graag mee.
Met dank aan (redacteuren van dit artikel): Willem Kraanen en Bennie Roelands van adviesbureau Ginder; wijzijnginder.nl/impact-verhoogde-btw
Adviesbureau Ginder is al jaren intensief betrokken bij de complexe problematiek van Vitale Vakantieparken. Zij hebben daarbij een goed oog voor de commerciële belangen van ondernemers in de recreatiesector, maar houden ook rekening met o.a. maatschappelijke problematiek en bredere belangen van gemeenten en provincies.