ABN AMRO verwacht voorzichtige groei in de meeste subsectoren van de vrijetijdssector, toch houdt ook dit jaar de onzekerheid aan en blijft onrust in de sector bestaan. Hotels en vakantieparken worden geconfronteerd met een verhoging van de btw op overnachtingen waardoor volumes onder druk staan. Tegelijkertijd zijn er ook positieve aspecten: het toerisme blijft licht groeien en de koopkracht lijkt licht te verbeteren, wat kansen biedt voor de sector. Dit en meer blijkt uit de nieuwe sectorprognose Leisure van ABN AMRO.
Kernpunten
- Met name voor de reisbranche (+6%) wordt dit jaar flinke volumegroei verwacht. Het aantal overnachtingen in hotels (-2%), vakantieparken (-1%) en campings (0%) neemt daarentegen af, vooral als gevolg van de btw-verhoging op overnachtingen
- Voor restaurants (+2%), caf?s (+1%), fastfood (+1,5%), bezorging (+1%) en cateraars (+1,5%) ligt er na een mager jaar hogere groeicijfers in het verschiet. In deze branches zijn de grootste prijsstijgingen achter de rug en profiteren in 2026 van hogere consumentenuitgaven
De recreatiebranches laten een wisselend beeld zien: het aantal bezoekers van bioscopen krimpt (-3%) door structurele veranderingen in kijkgedrag, terwijl het aantal bezoekers voor attractieparken en dierentuinen naar verwachting juist toenemen met 1,5 procent.
Btw-verhoging treft deel van de sector
Toch is de onrust niet volledig voorbij in de sector. Sinds 1 januari is het btw-percentage op logies verhoogd van 9 naar 21 procent. De effecten hiervan zijn nog onzeker. Zo is het bijvoorbeeld de vraag in welke mate logiesaccommodaties de btw-verhoging doorberekenen, of en hoeveel binnenlandse en Nederlandse toeristen bij een prijsverhoging minder overnachtingen boeken en of ze vaker voor buitenlandse alternatieven kiezen. Hierdoor is het ook dit jaar weer lastig om een inschatting te maken van de groei van het volume in de subsectoren die hierdoor geraakt worden.
Schuldenlast en doorberekenen kosten
Naast onzekerheid over de gevolgen van de btw-verhoging voor een deel van de sector Leisure, heeft een groot deel van de ondernemers een grote schuldenlast. Deze is vaak tijdens de coronapandemie opgebouwd en kon in het afgelopen jaar slechts mondjesmaat terugbetaald worden als gevolg van oplopende kosten en dus krimpende marges. Afgelopen november gaf een op de vijf horecaondernemers in de conjunctuurenquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aan dat hun schulden problematisch zijn. Daarbij gaf een groter deel aan dat deze schuld in het afgelopen jaar was opgelopen dan het deel waarbij de schuld was afgenomen; 7,4 procent tegenover 5,7 procent. In de subsectoren cultuur, sport en recreatie heeft een op de acht ondernemingen problematische schulden.
Dat de schulden lastig zijn af te bouwen blijkt uit de conjunctuurenquête van januari dit jaar. Circa 58 procent van de ondernemers in de horeca geeft aan dat zij de gestegen kosten slechts gedeeltelijke of in het geheel niet kunnen doorberekenen. De marges staan dus onder druk waardoor er minder ruimte overblijft om schulden af te lossen.
We lichten enkele branches uit:
Vakantieparken
ABN AMRO verwacht dat het aantal overnachtingen bij vakantieparken volgend jaar met circa 1 procent zal afnemen, na een groei van 1,5 procent in het afgelopen jaar. Deze verwachte krimp wordt veroorzaakt door de btw-verhoging op overnachtingen. Deze verhoging leidt tot hogere prijzen voor overnachtingen bij vakantieparken en zet de vraag onder druk. Tegelijkertijd neemt de concurrentie van campings toe. Door downtrading kiezen consumenten vaker voor goedkopere verblijfsalternatieven, waarbij campings zich bovendien kwalitatief blijven verbeteren en daardoor een steeds aantrekkelijker substituut vormen.
Tegenover deze negatieve factoren staat een verwachte stijging van de koopkracht, die de vraag naar vakantieparken kan ondersteunen, met name in het midden- en hogere segment. Ook voor het voor Nederland belangrijkste herkomstland van toeristen Duitsland, dat goed is voor 20 procent van de overnachtingen van buitenlanders, zijn de vooruitzichten voor consumentenbestedingen positief.
Tot slot kan de gestegen toeristenbelasting gemiddeld met circa 9 procent ook op vakantieparken van invloed zijn, al is deze naar onze verwachting beperkt. De toeristenbelasting verschilt sterk per gemeente, waardoor de effecten door het hele land anders zullen zijn. Ook is de toeristenbelasting vaak niet iets wat gasten meenemen als zij zich aan het oriënteren zijn op hun vakantiebestemming.
Campings
Campings kennen historisch gezien in Nederland een hele beperkte groei en zijn zeer gevoelig voor weersinvloeden. Na een flinke krimp in 2024 laat de sector in 2025 weer een groei zien in de overnachtingen van 2,2 procent. Het was in 2025 een stuk droger in Nederland dan in 2024, wat het aantal overnachtingen flink stuwde. ABN AMRO verwacht voor 2026 een stabilisatie van de groei in de hoeveelheid overnachtingen. Campings hebben steeds vaker ook vaste accommodaties, zoals safaritenten, yurts en stacaravans; deze vallen ook binnen het verhoogde btw-tarief. Hierdoor kan het aantal overnachtingen op campings afnemen. Aan de andere kant is er ook een positieve stimulans wanneer vakantiegangers downtraden en in plaats voor een vakantie op een vakantiepark voor een plaatsje op de camping kiezen.
Campings kunnen ook profiteren van de stijgende populariteit van campers en caravans in Nederland. Veel senioren kiezen ervoor om met een caravan of camper op pad te gaan, omdat ze hiermee flexibel kunnen reizen en genieten van het comfort van hun eigen voorzieningen. Met een camper of caravan kunnen ouderen langer en vaker van het buitenleven kunnen genieten, ook buiten het hoogseizoen.
Hotels
Het afgelopen jaar steeg het aantal overnachtingen met 1,5 procent, ondanks een krimp van 3,5 procent in het aantal zakelijke overnachtingen. De hotelbranche heeft dus sterk geprofiteerd van de komst van meer toeristen. De groei in het aantal overnachtingen is hiermee echter wel, op de coronapandemie na, naar het laagste niveau in de laatste 10 jaar gezakt. Voor het dit jaar verwacht ABN AMRO een daling van circa twee procent van het aantal overnachtingen. Deze krimp markeert een omslag na een periode van groei en wordt veroorzaakt door een verhoging van de btw op overnachtingen.
Het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC) verwacht dat het aantal toeristen heel beperkt groeit met een half procent dit jaar. Gecombineerd met onze verwachting dat gasten gemiddeld voor kortere verblijven kiezen, vanwege hogere kamerprijzen als gevolg van de btw-verhoging, is de kans aanzienlijk dat het aantal overnachtingen daalt. Het Hosta-rapport uit september 2025 van marktonderzoeker Horwath-htl bevestigt dit beeld. De meeste grote hotelgroepen verwachten dat hun bezettingsgraad gelijk blijft of licht daalt. Tegelijkertijd geeft 17 procent van de hotels aan een krimp van meer dan 10 procent te verwachten, wat wijst op grote verschillen in marktontwikkeling tussen hotels en segmenten.
Ook aan de omzetkant zijn de vooruitzichten gemengd. De hogere btw op overnachtingen drukt de vraag en beweegt hotels ook regelmatig tot het verlagen van hun kamerprijs. Ook door downtrading staat de omzet onder druk: gasten kiezen vaker voor goedkopere accommodaties of lagere kamercategorieën. Daarbovenop stijgt de toeristenbelasting gemiddeld met circa 9 procent, wat de vraag verder drukt, al zal het effect hiervan naar onze verwachting beperkt zijn. Dit komt mede doordat Amsterdam blijft profiteren van een sterke internationale vraag; toeristen uit Azië en de VS zijn minder gevoelig voor prijsstijgingen. Het NBTC verwacht zelfs groei van het aantal gasten uit die regio’s.
De grootste uitdagingen voor 2026 liggen bij kosten en marges. Hoewel het sentiment onder hoteliers overwegend positief tot neutraal is, bestaan er duidelijke zorgen over de winstgevendheid. De btw-verhoging wordt door 55 procent van de respondenten genoemd als belangrijke negatieve factor voor de marge, blijkt uit de Hotel Leaders Network & ABN AMRO survey 2026 van begin dit jaar. Daarnaast blijven personeelstekorten en stijgende loonkosten een zware last (52 procent). Ook kortere verblijven en de aanhoudende krimp van het zakelijke segment vormen een structurele uitdaging.
Attractieparken en dierentuinen
Consumenten hebben sinds de coronapandemie de weg naar attractieparken en dierentuinen weer weten te vinden, waarbij het herstel bij dierentuinen langer duurde en pas in 2024 boven het niveau van 2019 uit kwam. Voor 2025 verwachten wij dat het aantal bezoekers verder is gestegen met 2,5 procent, omdat zowel het aantal toeristische gasten en de koopkracht is gestegen ook de attractieparken en dierentuinen hiervan hebben weten te profiteren. Ook het weer was goed. Voor dit jaar is de verwachting dat de groei in het aantal bezoekers doorzet met 1,5 procent, iets minder snel dan in de afgelopen jaren.
De verwachte vertraging is het gevolg van onder andere de vertraging in de groei van het aantal toeristische gasten. Voor attractieparken geldt dat een op de vijf bezoekers uit het buitenland komt, zo blijkt uit data van het CBS. Ook het weer kan voor verschillende uitkomsten zorgen.
Bioscopen
Het aantal bezoekers van bioscopen krimpt al een aantal jaar op rij. In 2025 nam het aantal bezoekers af met 3,5 procent. Voor 2026 verwachten wij dat de krimp doorzet met een verdere daling van 3 procent. Wereldwijd zijn de bezoekersaantallen van bioscopen sinds de coronapandemie niet terug op het oude niveau. In veel landen lijkt het herstel uit te blijven, wat doet vermoeden dat structurele veranderingen in het kijkgedrag van het publiek zijn opgetreden. De aanhoudende daling in het aantal bioscoopbezoekers hangt nauw samen met de toenemende concurrentie van streamingdiensten. Consumenten kiezen steeds vaker voor het gemak van thuisfilms kijken, mede doordat nieuwe releases sneller online beschikbaar worden. Hierdoor wordt het voor bioscopen lastiger om publiek te trekken bij reguliere vertoningen.
Opvallend is dat kleine filmtheaters het relatief beter doen dan de grote ketens. Dit komt doordat zij hun programmering meer toespitsen op nichemarkten en specifieke doelgroepen. Het gaat hierbij om arthousefilms, lokale producties of filmmarathons.
Musea
Er zijn nog geen definitieve bezoekersaantallen bekend over 2025. Onder andere door een kleiner bezoekersaantal voor het Rijksmuseum in Amsterdam, het best bezochte museum van Nederland, verwachten wij een kleine krimp van 0,5 procent. Voor dit jaar voorzien wij een beperkte groei van 0,5 procent. Een mogelijke uitdaging dit jaar is de kortere verblijfsduur van buitenlandse toeristen, wat kan leiden tot minder museumbezoek. Grote Amsterdamse musea lijken hier minder last van te hebben, een aanzienlijk deel van hun bezoekers zijn Aziatische en Amerikaanse toeristen. De verwachting van het NBTC is dat deze groep toeristen dit jaar verder toeneemt en daardoor zal deze groep musea weinig terug zien in de bezoekcijfers van terugloop in toeristische overnachtingen dit jaar.
De musea zien fluctuerende bezoekersaantallen, waarbij de aantrekkingskracht van specifieke exposities een grote rol speelt in het aantrekken van buitenlandse bezoekers. Dit maakt de sector sterk afhankelijk van het internationale aanbod en de populariteit van tentoonstellingen. Daarnaast groeit het aantal museumkaarthouders gestaag, wat zorgt voor een stabielere basis van binnenlandse bezoekers.
Sectoren die ook nog in het rapport worden behandeld zijn: Reisbranche, Restaurants en Cafés, Fastfood en bezorging en Catering.
Meer informatie: Voorzichtige groei vrijetijdssector, onzekerheid blijft – ABN AMRO