Hoe verandert schaalvergroting in het toerisme de verhouding tussen recreatiebedrijven, inwoners en de plek zelf? Die vraag staat centraal in de nieuwe DOCS-audiodocumentaire Ons strandhuis. Journalist en radiomaker Jozien Wijkhuijs gebruikt het strandhuis van haar familie op Walcheren als vertrekpunt voor een onderzoek naar lokale zorgen over grootschalige toeristische ontwikkeling.
De familie van Jozien Wijkhuijs heeft sinds haar jeugd een strandhuis aan de kust van Walcheren. De familie huurt de plek waarop het huisje staat van de gemeente Vlissingen en brengt er iedere zomer weken door.
Nu haar vader ouder wordt, komt een praktische vraag steeds nadrukkelijker op tafel: blijft het huisje in de familie en wordt er opnieuw in onderhoud geïnvesteerd, of is verkoop verstandiger?
Die persoonlijke keuze vormt in Ons strandhuis de ingang naar een veel bredere discussie over toerisme aan de Zeeuwse kust.
Angst voor schaalvergroting speelt mee
Volgens de aankondiging vreest de vader van Wijkhuijs dat grote vakantieparken verder oprukken en dat de positie van kleinschalige recreatie daardoor verandert. In gesprekken binnen de familie valt regelmatig het woord ‘verroompottisering’.
De term werd in 2023 door Omroep Zeeland gekozen tot Zeeuws woord van het jaar. In de documentaire wordt benadrukt dat het begrip inmiddels breder wordt gebruikt en niet alleen naar Roompot verwijst. Het staat volgens de makers voor de zorgen die sommige Zeeuwen hebben over de toenemende invloed van grootschalige investeerders op toerisme en recreatie.
Voor de recreatiesector is juist dat bredere gevoel interessant. De discussie over schaalvergroting gaat niet alleen over aantallen bedden, eigendomsstructuren of investeringen. Ook de manier waarop inwoners veranderingen in hun omgeving ervaren speelt een rol.
Wat kan een gemeente eigenlijk beïnvloeden?
Wijkhuijs onderzoekt in de documentaire ook welke invloed gemeenten en provincie daadwerkelijk hebben.
Volgens de aankondiging blijkt dat overheden op de verkoop van particulier eigendom maar beperkt invloed hebben. Ook wordt benadrukt dat het strand openbaar is en niet zomaar in handen van één groot bedrijf terechtkomt.
Daarmee ontstaat een interessant verschil tussen feitelijke zeggenschap en lokale beeldvorming. Een ontwikkeling kan juridisch of bestuurlijk anders in elkaar zitten dan inwoners veronderstellen, terwijl die zorgen wel degelijk invloed hebben op het draagvlak voor toeristische ontwikkeling.
Voor recreatieondernemers en gebiedsontwikkelaars is dat een relevante les. Bij uitbreiding of overname is niet alleen van belang wat planologisch mogelijk is. Ook communicatie over eigendom, gebruik van ruimte, toegankelijkheid en de gevolgen voor de omgeving kan bepalend zijn voor hoe een ontwikkeling wordt ontvangen.
Lokaal karakter als onderdeel van het toeristisch product
De documentaire gebruikt één strandhuis om vragen te stellen over de toekomst van de Zeeuwse kust. Daarmee raakt het verhaal ook aan een vraag die voor veel toeristische regio’s speelt: hoeveel schaalvergroting kan plaatsvinden zonder dat het lokale karakter, dat juist een deel van de aantrekkingskracht vormt, verloren gaat?
Die spanning is niet eenvoudig op te lossen. Grotere bedrijven kunnen investeren in kwaliteit, professionalisering en voorzieningen. Tegelijkertijd kunnen bewoners en bestaande gebruikers veranderingen ervaren als verlies van herkenbaarheid of zeggenschap.
Ons strandhuis kiest daarbij niet alleen voor een economische invalshoek. Het is volgens de makers ook een persoonlijk verhaal over afscheid, worteling en de manier waarop een gemeenschap reageert op snelle veranderingen.
Podcast vanaf 30 september
Ons strandhuis is een audiodocumentaire van journalist en radiomaker Jozien Wijkhuijs. De eindredactie is in handen van Jeroen Stout en de eindmix is verzorgd door Dennis Gaens.
De documentaire is vanaf 30 september te beluisteren in de feed van DOCS, via NPO Luister en op andere podcastplatforms. DOCS is de documentairepodcast van de publieke omroep onder eindredactie van NTR en VPRO.
Lees ook
- Goede julimaand camoufleert zorgelijke trend Zeeuws toerisme
- Topzomer? Het aantal gasten zegt niet alles
- Verkoopgolf vakantiewoningen? Behoeft enige nuance!
Meer informatie
Bron: NTR Communicatie / DOCS. De podcast is te vinden via NPO Radio 1 en 2Doc. Beeld: NTR/DOCS.